Tijdens onze workshop op de \u201czes uren voor de democratische school\u201d (18 november 2023) lieten we een panel van \u201cwijzen van de werkvloer\u201d aan het woord. Hoe kunnen we de uitstroom (nu verlaat 30% van de beginnende leerkrachten binnen de 5 jaar het onderwijs) verminderen? Hoe kunnen we de instroom van gemotiveerde jongeren verhogen? Zonder in te boeten op de kwaliteit van het onderwijs en op de arbeidsvoorwaarden van het personeel.<\/p>\n
Ons panel bestond uit: Lise Maissin<\/strong> (CLIL-leerkracht geschiedenis en aardrijkskunde in Meertalig Atheneum Woluwe), C\u00e9line Van Namen<\/strong> (leerkracht lager onderwijs Sint Niklaas, nu adjunct provinciaal secretaris ACOD Onderwijs Oost-Vlaanderen), Senne Heremans<\/strong> (onderwijzer freinetschool, Geel). De moderator was Vincent Van Roy (leerkracht Merksem, medewerker Ovds, bestuurslid ACOD Onderwijs Antwerpen). Naast de panelleden kwamen ook de andere aanwezigen aan het woord: \u2018experts\u2019 of gewezen professionals binnen het onderwijsveld: schooldirecties, pedagogisch begeleider lerarenopleidingen, vakbondsafgevaardigden, leerkrachten op het werkveld of op rust, etc.<\/p>\n Onderstaand schetsen we bondig en fragmentarisch enkele krijtlijnen rond belangrijke elementen die aangekaart werden. Dit relaas beoogt geen volledigheid.<\/p>\n Arbeidsvoorwaarden, evoluties beroep, taakbelasting<\/strong><\/p>\n Er is aan alles een tekort op de arbeidsmarkt.\u00a0 Wat zijn de specifieke redenen in het onderwijs? Symptoom: gebrek aan langetermijnvisie op onderwijs .\u2026 hangt soms zelf van grillen van de betrokken minister af.\u00a0 Probleem is ook dat wel 30% van de startende leerkrachten binnen 5 jaar terug afhaakt. Ook bij de 55+ leerkrachten is er een probleem met langdurige uitval en burnout.\u00a0 Uitval weegt enorm op je team en zorgt voor een domino effect.\u00a0 Veel mensen vervullen \u2018randbetrekkingen\u2019 die weliswaar nuttig kunnen zijn, maar enigszins doen afwijken van de essentie in ons onderwijs leerkracht: lesgeven.\u00a0 Er zijn te veel randverplichtingen en diverse spelers langs de zijlijn wensen zich te profileren.\u00a0 Is er niet eerder een lerarentekort voor een aantal vakken?\u00a0 Het gebrek aan vertrouwen is een groot zeer in ons hedendaagse onderwijs.<\/p>\n Opleiding leerkrachten, zij-instromers, ontbreken pedagogisch diploma<\/strong><\/p>\n Wie wil nog aan de opleiding beginnen?\u00a0 Niet altijd de beste leerlingen van de klas!\u00a0 Ook maken sommigen misbruik van de \u2018krapte\u2019.\u00a0 De mensen die vroeger leerkracht wilden worden, zijn niet meer die van nu.\u00a0 Uitstroom opleiding: niet met de vinger wijzen, maar afgestudeerden hebben soms niet de gewenste profielen waar ons onderwijs het meeste nood aan heeft.\u00a0 Minister Pascal Smet richtte meer dan tien jaar geleden denktank op . men wist dat dit probleem ging komen, maar dit werd niet opgepikt.<\/p>\n Daling inschrijvingen lerarenopleiding doorheen de jongste jaren, hoewel stijging de laatste twee jaar. Wat is er structureel aan de hand?<\/p>\n Veel jongeren die starten in de opleiding vallen uit\u2026 dit valt te wijten aan zowel druk van de diverse administratie als de foute interpretatie bij aanvang van de lerarenopleiding.\u00a0 We moeten de lerarenopleiding beter integreren op het actuele werkveld.\u00a0 Veel jongeren gooien we direct voor de leeuwen, het is niet gunstig starters meteen voltijds alleen voor de klas te zetten.\u00a0 Verder hoeft het geen betoog dat de diverse besparingsrondes in het hoger onderwijs ook geen goed hebben gedaan voor de kwaliteit van de lerarenopleidingen allerhande.<\/p>\n Veranderend leerlingenpubliek, ouderparticipatie, maatschappelijke tendensen<\/strong><\/p>\n Het diverse leerlingenpubliek: ze krijgen les van leerkrachten over heel Vlaanderen die ze letterlijk niet verstaan.\u00a0 Daarbij kunnen de nodige dialecten en versies van \u2018verkavelingsvlaams\u2019 voor de nodige problemen zorgen\u2026<\/p>\n Er wordt op gewezen dat de demografische tendensen het capaciteitsprobleem op termijn gaat oplossen, de dalende instroom van basisschoolleerlingen is nu al aan de gang en zal zich doortrekken naar het secundair en later ook hoger onderwijs .\u00a0 Volgens sommigen houdt zulke visie echter geen rekening met een langere termijnvisie, waarbij de demografische evoluties terug kunnen ombuigen.<\/p>\n Het moet de hamvraag worden hoe we de mensen niet alleen naar het onderwijs kunnen leiden, maar ook hoe we ze daar tewerkgesteld kunnen houden. Dit probleem zal zichzelf niet oplossen!<\/p>\n Zorgen in heel dit verhaal de vakbonden misschien voor stroefheid?\u00a0 Dat is alvast een zeer complex verhaal\u2026 we moeten de vakorganisaties niet afschaffen, maar misschien wel fundamenteel hervormen?\u00a0 Dit is een ballonnetje dat door iemand wordt opgelaten en zeker niet door iedereen gesmaakt wordt!<\/p>\n De zeer diverse leerlingenprofielen, zelfs binnen dezelfde scholengroep, nopen er eigenlijk ook toe om een zeer gevarieerd profiel aan leerkrachten allerhande aan te trekken.\u00a0 De praktijk volgt hier hoegenaamd niet de wenselijkheid!\u00a0 Het is tevens een open deur intrappen dat sommige leerkrachten het veel zwaarder hebben dan andere leerkrachten.<\/p>\n Mogelijke oplossingen: acties herwaardering beroep<\/strong><\/p>\n Is hierbij een professionele verbreding misschien mogelijk?\u00a0 Een brede basisvorming met diverse specialisatiedomeinen is misschien wenselijk? \u00a0 Misschien specifieke werkwijzen introduceren in leeromgevingen in het secundair onderwijs?\u00a0 Niet iedereen is het daar echter mee eens\u2026 In het basisonderwijs werkt de zorgleerkracht nu meer op schoolniveau en worden niet meer zoals vroeger kinderen te pas en te onpas los uit de klas gehaald en bijgevolg de leerkracht ondermijnd.\u00a0 Moeten we niet voor een volwaardige schoolopdracht met een 38-uren week gaan?\u00a0 Maar hoe zit het daarbij dan met infrastructuur aanwezig op school?\u00a0 Het mag duidelijk zijn dat hierbij nog veel werk aan de winkel is en dat er veel investering nodig zijn.<\/p>\n Meer afwisseling dringt zich op \u2026 het is niet meer de bedoeling dat startende leerkrachten 40 jaar hetzelfde gaan doen.\u00a0 Onderwijs is daar nu nog helemaal niet georganiseerd naar.\u00a0 Wel maakt iemand de groep erop attent dat leerkracht nu al lang geen vlakke loopbaan meer is, maar daarentegen net een heel divers beroep….<\/p>\n De planlast is – opnieuw even een open deur intrappen – een enorm groot probleem. We moeten meer rekening houden met persoonlijke profielen van leerkrachten en hen matchen met een bepaald type school, de schoolcultuur, etc..\u00a0 Voor herwaardering kan bijvoorbeeld het statuut van TAO (Tijdelijk Andere Opdracht) een oplossing zijn, maar dit is een gunst en wordt door veel directies niet meer makkelijk toegekend.<\/p>\n Hervormen randvoorwaarden, maatschappelijke verlangens, boodschap naar de beleidsmakers<\/strong><\/p>\n Meer leerkrachten voor minder kinderen zijn zeker welkom, maar is dit in budgettair onvriendelijke tijden wel realistisch? Zijn kleinere klassen een goede oplossing?\u00a0 Niet alle deelnemers zijn daar van overtuigd!\u00a0 De administratieve reductie daarentegen lijkt iedereen zeer belangrijk te vinden, nu is er veel te veel stress door zaken die niets met lesgeven zelf te maken hebben.\u00a0 Waarom wordt iemand leerkracht?\u00a0 We moeten af van het idee dat we voortdurend \u2018falen\u2019, meer zelfvertrouwen krijgen en ons bijgevolg \u2018goed\u2019 genoeg voelen.De randvoorwaarden en infrastructuur moeten in orde zijn, dat lijkt alvast een \u2018no brainer\u2019, maar daar beginnen de problemen dus vaak al !!!<\/p>\n Samenwerking onder collega\u2019s, gezamenlijke vergader- en overlegmomenten en vormen van co-teaching kunnen in meer \u2018uitdagende\u2019 richtingen en onderwijsvormen de nodige soelaas brengen, maar er wordt toch ook op gewezen dat de autonomie van de leerkracht ook een belangrijke troef blijft en kan bijdragen tot de arbeidsvreugde van sommige leerkrachten.\u00a0 Het is dus een uitdaging enerzijds meer in te zetten op \u2018teamspelers\u2019, maar anderzijds het kind met het badwater niet weg te gooien en de individuele inbreng van de leerkracht te blijven waarderen.<\/p>\n We klagen en staken weinig\u2026 te weinig!\u00a0 Dat zegt iets over onze verantwoordelijkheidszin om steeds aan de slag te blijven en de kinderen\/jongeren nooit in de steek te laten, maar leidt ertoe dat onze eisen niet altijd even au serieux worden genomen.\u00a0 Sommige deelnemers pleiten voor meer sociale verbondenheid in de leraarskamers en meer aandacht voor de syndicale werking of een andere vorm van personeelsinspraak.<\/p>\n De diverse standpunten worden nog eens op tafel geworpen en er wordt een poging ondernomen om tot een afrondend geheel te komen.\u00a0 Helaas eindigen we met meer vragen dan antwoorden.\u00a0 Wat moeten we concreet ondernemen om de tanker definitief te keren en waar starten we best mee?\u00a0 In hoeverre moeten we onze bestaande pedagogisch-didactische projecten omgooien om een structurele oplossing te bekomen?\u00a0 In welke mate moeten we sleutelen op \u2018microniveau\u2019 aan het statuut en invulling van de hedendaagse leerkracht of moeten we toch eerder opteren voor een grondige hervorming op \u2018macroniveau\u2019 van de bovenliggende onderwijsstructuren en het centrale onderwijsbeleid.\u00a0 De diverse aanwezigen zijn het daar hoegenaamd niet eenduidig over eens\u2026 voer voor meer discussie, reflectie en wat ons dunkt ook constructieve duurzame oplossingen voor dit bredere maatschappelijke probleem.<\/p>\n Vincent Van Roy<\/strong><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tijdens onze workshop op de \u201czes uren voor de democratische school\u201d (18 november 2023) lieten we een panel van \u201cwijzen van de werkvloer\u201d aan het woord. Hoe kunnen we de uitstroom (nu verlaat 30% van de beginnende leerkrachten binnen de 5 jaar het onderwijs) verminderen? Hoe kunnen we de instroom van gemotiveerde jongeren verhogen? Zonder […]<\/p>\n","protected":false},"author":6678,"featured_media":22739,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-22737","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.skolo.org\/CM\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.skolo.org\/CM\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.skolo.org\/CM\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.skolo.org\/CM\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6678"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.skolo.org\/CM\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22737"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.skolo.org\/CM\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22737\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.skolo.org\/CM\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.skolo.org\/CM\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.skolo.org\/CM\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.skolo.org\/CM\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}